خوف شبکه – آپی معتبر و نامعتبر

درود بسیار

خوب با چیزی آغاز می‌کنیم که همه باهاش گرفتاری دارن یعنی: چرا اینترنت تو ایران داغونه،  تفاوت سرعت و کیفیت خط ، نشانی آی‌پی و مفهمو گمشده‌ی اس‌ال‌اٍی. نخستین چیری که باید بدونید تعریف کیفت سرویسه. راستش خود سرویس اینترنتی رو هم نمیشه درست تعریف کرد تا چه برسه به کیفیتش اما سرویس هر چی که باشه نشانگر کیفیت چیری نیست جز خرسندی مشتری. البته مشتری هم خوب و بد داره. برخی از آدمها (از جمله برخی مشتری‌های خودمون) یک درخواستهایی دارن که بیا و بشنو و یک چیزهایی از ما می‌خوان که بابامون هم نمیتونه برای ننه‌مون فرام کنه تا چه برسه به خودمون. نخستین گام اینه که بدونیم آی‌اس‌پی در ایران با همه‌جای دیگه‌ی دنیا تفاوت داره، مانند هر چیز دیگری که اینجا با همه ‌جای دنیا تفاوت داره. در اروپا و آمریکا سرعت و کیفیت خدمات اینترنتی یک جوری با اینجا تفاوت داره که اصولا مقایسه‌س اونها کاری بیخودی و اعصاب خورد کنه. پس داتک رو با بریتیش تله‌کام یا آمریکن آن‌لاین نسنجید. درسته که کرم از خود داتک یا پارس‌آن‌لاین هم هست اما مخابرات  ما هم خیلی ترکونده. کلا درکشور ما چه از دید زیرساخت (وظیفه‌ی دولت) و چه از دید خدمت‌رسانی (وضیفه‌ی آی‌اس‌پس ها) وضعیت بگونه‌ای است که چیز خوبی دست کاربر رو نمی‌گیره. در اروپا و آمریکا زیرساخت های مخابراتی در کنترل دولت یا در انحصار چند تا شرکت ویژه نیست و بنابراین رقابت شدیدی برقراره و همه می‌خوان سرویسهاشون رو با قیمت ارزونتر و کیفیت بیشتر بفروشن و گرنه خیلی شیک مشتری میره از یکی دیگه میخره. اینجا همه‌ی شرکتها باید سرویسشون رو از مخابرات بخرن و هیچ شرکتی (حتی اگر خودش توانایی مورد نیاز رو داشته باشه) نمیتونه پهنای‌باند خودش رو از جای دیگری بیاره (یرای نمونه فیبر نوری بکشه یا از ماهواره استفاده کنه) و به همین دلیل یکی از بزرگتری پارامترهای رقابتی از صحنه بیرون میره. مثل این میمونه که همه باید نونشون رو از یک نانوایی بخرن و اونم تنها تافتون میده. اگر کسی خودش بخواد سنگک بپزه یا برای جلب مشتری نونش رو خاشخاشی بده، خیلی غلط بیخودی کرده ! دیگه تنها چیزی که میمونه اینه که یکی یکدونه نون رو بدون صف میده ، اون یکی بیشتر از ده تا نون نمیده و از این دست دری‌وری ها که در واقع آنچنان رقابنی نیست. مشکل دیگه خود آی‌اس پی ها هستند و انحصارشون. به این معنی که چند تا شرکت مشخص هستند که سرویس دسترسی به اینترنت میدن و بازار رو میون خودشون بخش‌بندی کردن و کس دیگری نمیتونه وارد این بازار بشه بنابراین هر جوری بخوان میدن و شما خوشت نمیاد برو از یکی دیگه بگیر اما کس دیگری نیست که بری ازش بگیری. اینا رو گفتم که کلا گوشی دستتون بیاد. حالا میریم به مباحث فنی میرسیم.

تعریف خدمات دسترسی به اینترنت

زمانی که برای نمونه از داتک (یا پارس‌انلاین) یک سرویس  ای‌دی‌اس‌ال ۲۵۶ میخرین دقیقا برای چه خدماتی پول دادین ؟ داتک (یا پارس) با این پول وظیفه داره به شما چی بده ؟  کاربرها به روشهای متفاوتی از اینترنتت بهره‌ میبرند. برخی بیشتر چت می‌کنند و ایمیل چک می‌کنند و وب‌گردی هم می‌کنند و تک و توک دانلودی هم دارند. بخش کوچکتری از کاربرها دانلود بیشتری دارند و شمار اندکی هم از صبح‌ تا شب دارن از وب یا تورنت و غیره دانلود می‌کنند و یک شمار خیلی اندکی هم کارهای نامعمول دارند برای نمونه خود من روی کامپیوترم یک سرور دارم که از اینترنت بهش دسترسی دارم و باهاش یک چیزایی رو تست می‌کنم ( برنامه نویسی و اینها). شاید شگفت زده بشید اما برخی از آی‌اس‌پی های بزرگ حتی همین سرویس‌های پایه رو هم نمیتونند بدرستی فراهم کنند (برای نمونه نوشته‌ی بامداد رو درباره‌ی آزادنت بخونید). پس بدونید که خدمات دسترسی به اینترنت تنها چت و وبگردی نیست بلکه چیرهای دیگری هم هست. البته اگر بخوایم منصف باشیم از اون چیزهای دیگر تنها موردی که ارزش کل‌کل رو داره دسترسی به تورنت و کلا سیستمهای اشترک فایلی هست که توانایی اتصال مستقیم به ماشین کاربر رو دارند (همون چیزی که آزادنت نداشت به بامداد بده) پس نخستین معیار اندازه گیری کیفیت خدمات دسترسی به اینترنت اینه که بدونیم اون دسترسی برای ما چه سرویسهایی داره. این سه تا خیلی مهم هستند : چت، ایمیل و وبگردی. اینا اگر نباشن داستان تعطیله و من هیچ آی‌اس‌پی رو نمیشنایم که اینا رو نده اما چیز مهمتر همون چیری هست که ما لًری بهش میگیم  «تورنت». منظور اینه که آیا از اینترنت میشه مستقیما به کامپیوتر ما وصل شد یا خیر و این میشه همون بحث آی‌پی عمومی یا خصوصی و یا به عبارتی آی‌پی معتبر و یا نامعتبر. در ادامه فرض بر اینه که شما با مفهوم نشانی آی‌پی آشنا هستید و میتونید نشانی آی‌پی تون رو پیدا کنید  .

نشانی آی‌پی معتبر و نامعتبر

زمانی که آی‌اس‌پی تون شما رو به اینترنت وصل میکنه به شما یک نشانی آی‌پی میده. این نشانی خیلی مهمه و تا اندازه‌ی زیادی روی سرعت دانلود شما از توزنت و خیلی از قابلیتهای دیگر شما در استفاده از اینترنت تاثیر داره. کلا دو جور نشانی آی‌پی داریم که ای‌اس‌پی ها به مشتری‌هاشون میدن: معتبر  و نامعتبر. اگر نشانی آی‌پی تنها درون شبکه‌ی خود آی‌اس‌پی معنی بده و از بیرون نشده دیدش اونوقت میشه نامعتبر ولی اگر معتبر باشه معنیش اینه که نشانی شما در سراسر دنیا دیده میشه و هر ماشین دیگری میتونه به شما وصل بشه (با این فرض که خودتون دسترسی‌اش رو نبندید). تورنت و فن‌آوری‌های مشابه اگر بتونند مستقیما به شما وصل بشند خیلی خیلی بهتر کار می‌کنند و یا اینکه اگر نتونند وصل بشند اصلا کار نمی‌کنند. افزون بر اینها آی‌پی معتبر به شما این امکان رو میده که برای خودتون سرور اجرا کنید و بقیه می‌تونند با داشتن آی‌پی شما  و پورتی که سرورتون روش اجرا میشه به سرور شما متصل بشند (که بیشتر به درد برنامه‌نویس‌ها می‌خوره) کلا آی‌پی معتبر خیلی خوبه و اگر راه دستنون هست از اون آی‌اس‌پی هایی سرویس بگیرید که آی‌پی معتبر میدن..

از کجا بدونم داستان آی‌پی من چیه ؟

ساده‌ترین راه اینه که از خود ای‌اس‌پی تون بپرسید که آی‌پی‌ هاشون معتبر هستند یا خیر. برخی جاها بجای معتبر و نا معتبر خصوصی و عمومی هم میگند که نادرسته و معنی‌دیگری میده اما  خیلی رایجه (عمومی = معتبر  ، خصوصی = نامعتبر). راه حرفه‌ای ترش اینه که ببینید آی‌پی شما در بازه‌ی آی‌پی های خصوصی هست یا نه. اگر بود یعنی نامعتبره  اما اگر نبود یعنی آی‌پی تون معتبره. این محدوده‌ها آی پی های خصوصی(نامعتبر) هستند

۱۹۲.۱۶۸.۰.۰/۱۶ (192.168.x.y  0 < x,y < 255 )
10.0.0.0/24    (10.x.y.z 0 < x,y,z < 255)
127.16.0.0/12  (from 127.16.0.0 to 127.31.255.255)

اگر آی‌پی شما توی هر یکی از این بازه‌هاست نامعتبره و نمیشه به شما وصل شد اما در غیر اینصورت معتبره. برای نمونه این نشانی‌های آی‌پی

188.121.131.1۰۰ , 85.198.19.131

معتبر هستند چون در هیچیک از بازه‌های خصوصی نیستند اما اینها همه‌شون نامعتبر هستند چون خصوصی هستند:

۱۹۲.۱۶۸.۰.۱۲, 192.168.23.56, 10.34.0.78, 172.16.23.67

چیز دیگری که خیلی مهمه اینه که آیا شما مستیما به اینترنت (و به ویژه  وب) وصل هستید یا غیر مستقیم. مستقیم که روشنه. غیر مستفیم یعنی یک ماشین‌ دیگری میان شما و اینترنت هست که شما نخست به اون وصل میشید و بعد اون به اینترنت و از بیرون هم همینگونه ‌است و اگر کسی بخواد به شما وصل بشه باید نخست به این ماشن‌ وصل بشه و بعد به شما. رایج ترین این روش غیر مستقیم همون کش سرور هست که یکجور پروکسی بشمار میاد. پروکسی یعنی ماشینی که بین شما و اینترنت میشینه و یک سرویس خاصی (برای نمونه کش) رو فراهم میکنه و البته بجاش جلوی دسترسی مستقیم رو میگیره. سایت‌هایی هستند که آی‌پی شما رو از بیرون نشون میدند. اگر آی‌پی تون معتبر باشه نشانی که این سایتها نشون میدن باید همون آی‌پی خودتون باشه اما اگر چیز دیگری نشون دادند یعنی یا آی‌پی‌ تون معتبر نیست یا اینکه به هر دلیلی شما مستقیم به اینترنت وصل نیستید که خیلی احمقانه است اما من دیدم که کسی آی‌پی معتبر داشت اما اتصالش به وب از راه یک پروکسی بود و بنابراین اون وب سایت نشانی‌ سرور پروکسی رو میدید و نه نشانی ماشین دوست ما رو (که خیلی محدودیت درست میکنه) .  یکی از بهترین این سایتها اینه :

http://myipaddress.com

که فوری نشانی شما رو در اینترنت نشون میده. برای اون دوستانی که آی‌پی نامعتبر دارند بگم که این نشانی که در این سایت نشون داده میشه نشانی اون ماشینی در آی‌اس ‌پی شماست که کار برگردان نشانی‌های شبکه رو انجام میده. به عبارتی نشانی یکی از ماشینهای آس‌اس پی شماست نه خود شما.

گام بعدی اینه که ببینید میشه از اینترنت به شما وصل شد یا خیر. برای این کار هم سایتهای خیلی خوبی هستند  از جمله :

http://www.canyouseeme.org

http://www.yougetsignal.com/tools/open-ports

نشانی آی‌پی تون رو خود سایت تشخیص میده و باید شماره‌ی پورتی که می‌خواهید رو وارد کنید ( برای‌ نمونه پورت وب یا تورنت ) و ببینید که میشه به شما وصل شد یا خیر. اگر شد که هیچ اگر نشد و تا اینجاشو درست اومده باشین به احتمال بسیار بالا خودتون فایروال‌ی  دارین که داره دسترسی رو میبنده یا اینکه آی‌اس‌پی تون دسترسی رو بسته.

اگر از نرم‌افزاری استفاده می‌کنید که خودش میتونه تست کنه ببینه میشه بهش وصل شد یا خیر حتما از درون خود اون نرم‌افزار هم تست کنید. اگر نشد و تا اینجاشو درست اومدین دیگه خدا میدونه مشکلتون چیه !

خب تا اینجاشو داشته باشین تا بعد.

خلاصه

آی‌اس‌پی تون میتونه به شما نشانی آی‌پی معتبر یا نامعتبر بده. نشانی نامعتبر یعنی نمیشه مستقیم به شما وصل شد و برخی چیزا ممکنه کار نکنند یا به کندی کار کنند یا تنظیم کردنشون دردسر داشته باشه. نشانی معتبر یعنی میشه به شما مستقیم وصل شد و اگر چیزای دیگه درست باشه یعنی شما خیلی توپ به اینترنت وصل هستید. برای آزمودنش نخست نشانی آی‌پی تون را چک کنید ببینید در بازه ‌ی نشانی‌های خصوص (نامعتبر) هست یا خیر. سپس ببینید نشانی که سایتهای دیگه از شما میبینند (نشانی بیرونی‌تون) همون نشانی هست که ای‌اس‌پی تون بهتون داده یا نه و در پایان پورت مورد نظرتون رو چک کنید ببینید باز هست یا نه

• نشانی آی‌پی : ‌‌IP Address
• نشانی آی‌پی خصوصی : Private ip address
• نشانی آی‌پی نامعتبر : Invalid ip address
• نشانی آی‌پی عمومی : Public ip address
• نشانی آی‌پی معتبر : Invalid ip address
• بازه‌ی آی‌پی : IP Range
• برگردان نشانی شبکه : Network Address Translation – NAT
• پروکسی : Proxy
• کش : Cache
• پورت : Port
• تورنت : Torrent
• اشتراک فایل : File Sharing
• دسترسی (اتصال) مستقیم به اینترنت : Direct Internet Access – Connection
• دسترسی (اتصال) غیر مستقیم به اینترنت : Indirect Internet Access – Connection